آندوسکوپی چیست و چرا انجام می‌شود

آندوسکوپی برای بررسی بخش‌های مختلف بدن، از جمله مفاصل، ریه‌ها، مثانه، دستگاه گوارش و آپاندیس به کار می‌رود.. امروزه به دلایل مختلفی از جمله مشکلات گوارشی،  سوزش معده و… پزشک امکان دارد عمل آندوسکوپی گوارشی را برای شما تجویز نماید.آندوسکوپی روشی است که پزشک با استفاده از ابزارهای تخصصی به نام آندوسکوپ اندام های داخلی و عروق بدن را مشاهده می کند.برخی از انواع آندوسکوپی نیاز به آمادگی‌های مخصوص مثلا پاک کردن معده یا روده دارد و ممکن است پزشک از شما بخواهد پیش از انجام عمل چیزی نخورید یا ننوشید، یا برای شما مسهل تجویز کند.

آندوسکوپ یک لوله باریک و انعطاف پذیر با دوربینی بر یک سر آن است. این ابزار از طریق برش جراحی یا از طریق دهان یا مقعد وارد بدن می شود. علت اندوسکوپی بررسی بخش های مختلف بدن، از جمله مفاصل، ریه ها، مثانه، دستگاه گوارش وآپاندیس است. اندوسکوپی فقط برای مشاهده داخل معده و احشا بدن نیست، بلکه برای سایر اعضای بدن نیز کاربرد دارد ..اصول کار اندوسکوپی جدید استفاده ازدستگاه های حاوی فیبر نوری است که با استفاده از آنها، تصاویر بسیار واضح و روشنی از درون بدن به دست می‌آید.

برداشت پولیپ  با استفاده از اسنیر پلیپکتومی

پولیپ توسط یک حلقه سیمی به دام انداخته شده و سپس با استفاده از جریان الکتریکی بریده و محل برداشت جوش میخورد.

به چه علت آندوسکوپی صورت می‌گیرد

با توجه به وضعیت بیمار و نوع بیماری علت اندوسکوپی از فرد به فرد دیگر فرق می‌کند. از جمله مواردی که پزشک برای پیدا کردن علت بیماری آندسکوپی را تجویز می کند می توان به موارد زیر اشاره کرد.علت اندوسکوپی اندام های فوقانی برای تشخیص و گاهی اوقات درمان انجام می شود. بررسی علائم و علت اندوسکوپی ممکن است به پزشک کمک کند تا علائم و نشانه های گوارشی مانند تهوع، استفراغ، درد شکمی، مشکلات بلعیدن و خونریزی گوارشی را تشخیص دهد. همچنبن ممکن است پزشک برای جمع آوری نمونه های بافت (بیوپسی) از آندوسکوپی برای بیماری‌ها و شرایط مانند کم خونی، خونریزی، التهاب، اسهال یا سرطان سیستم گوارش استفاده کند.پزشک می تواند از طریق آندوسکوپ ابزار مخصوصی برای درمان مشکلات سیستم گوارش مانند سوزاندن یک منبع خونریزی برای متوقف کردن خونریزی گوارشی، قطع کردن یک پولیپ ( همانند فیلم مقابل ) یا از بین بردن یک شی خارجی استفاده کند. علت آندوسکوپی گاهی برای کمک به سایر روش‌های درمانی مانند سونوگرافی است. یک پروب اولتراساوند ممکن است به اندوسکوپ متصل شود تا تصاویر متفاوتی از دیوار مری یا معده ایجاد شود . فرادی که تحت آندوسکوپی قرارمی‌گیرند معمولا با داروهای آرام‌بخش تسکین داده می‌شوند تا درد و ناراحتی‌شان به حداقل برسد

گاهی علت اندوسکوپی بررسی و تشخیص علت مشکلاتی مثل درد مداوم قسمت فوقانی شکم، تهوع، استفراغ، اشکال در بلع یا سوزش سر دل است. علت اندوسکوپی می تواند خارج کردن جسم خارجی از دستگاه گوارش یا تشخیص ناهنجاری‌های مری، معده یا دوازدهه و نیز تومورها و سرطان هایی که در مراحل اولیه هستند باشد. برخی پزشکان اندوسکوپی را برای انجام نمونه برداری و تشخیص تومورهای بدخیم از تومورهای خوش خیم انجام می دهند. علت آندوسکوپی در مواردی مانند تشخیص عفونت هلیکو باکتر پیلوری در معده است. آندوسکوپی اجازه می دهد تا دکتر شما به صورت بصری یک عضو را بدون نیاز به برش بزرگ ببیند. یک صفحه نمایش در اتاق عمل اجازه می دهد که دکتر دقیقا همان چیزی را که آندوسکوپ می بیند، ببیند. اگر هر یک از علائم و نشانه های زیر را دارید، پزشک ممکن است آندوسکوپی را تجویز کند، علت آندوسکوپی ممکن است موارد زیر باشد
endoscopy blue
    • بیماری های روده ای التهابی (IBD)مانند کولیت زخمی (UC) و بیماری کرون
    • زخم معده       یبوست مزمن                      پانکراتیت          خونریزی غیر قابل توضیح در دستگاه گوارش
    • تومورها         عفونت‌ها انسداد مری         بیماری ریفلاکس گوارشی (GERD)  
    • فتق هیاتال   خونریزی واژینال غیر معمول خون در ادرار

    پنس های نمونه برداری (Biopsy forceps) به عنوان ابزاری جهت برداشت بافت زنده از درون بدن فرد بیمار در اعمال جراحی اندوسکوپی و لاپاروسکوپی و… مورد استفاده قرار می گیرند. پنس های بیوپسی یکی از پر مصرفترین لوازم  در فیلد گوارش است و به جهت رعایت بهداشت و دوری از مشکلات ناشی از عفونت های ناخواسته برای پزشک و بیمار از مدل های یکبار مصرف بیشتر استفاده می شود.

    در گذشته اینگونه لوازم بصورت چند بار مصرف استفاده می شده و پس از استفاده توسط دستگاه های اتوکلاو دوباره استریل می شده اند ولی با این وجود بعلت گسترش عفونت های ناشی از آن اکنون طبق قوانین بهداشت جهانی اینگونه وسایل بصورت بکبار مصرف استفاده می شوند.

• بیوپسی یا نمونه برداری از کبد چیست ؟

در بیوپسی کبد، یک تکه بسیار کوچکی از کبد شما نمونه برداری می شود و زیر میکروسکوپ توسط پزشک متخصص آسیب شناسی بررسی می شود با کمک این روش اطلاعات بیشتری از وضعیت کبد شما و در نتیجه نحوه و چگونگی درمان شما بدست می آید

• با بیوپسی کبد چه نتیجه ای بدست می آید؟

در نمونه برداری از کبد و برسی روی نمونه کبد جزئیات کاملتری از آنچه در کبد رخ داده است، بدست می آید که با انجام سونوگرافی کبد یا سایر آزمایشات و عکس برداری های دیگر بدست نمی آید. پزشکان با نمونه برداری کبد از شدت و میزان پیشرفت بیماری کبد نیز مطلع می شوند.

• برای آمادگی قبل از نمونه برداری کبد چه اقداماتی را باید انجام دهید؟

  • از شما خواسته می شود تا با انجام آزمایشات خون و سونوگرافی از سلامت خون و کبد شما مطمئن شوند.

 

  • همچنین لازم است تا حداقل شش ساعت قبل از نمونه برداری از کبد از خوردن غذا پرهیز کنید این بدین معناست که برای نمونه برداری از کبد باید ناشتا باشید بعضی از پزشکان تنها قبل از انجانم نمونه برداری از کبد ممکن است از شما بخواهند تا مقدار کمی چای یا شیر بنوشید.

 

  • برای انجام نمونه برداری کبد به یک سوزن بیوپسی کبد نیز احتیاج است. این سوزن وظیفه گرفتن و بیرون آوردن نمونه کبد را انجام می دهد این سوزن معمولا از داروخانه تهیه می شود.

• نمونه برداری از کبد چگونه انجام می شود؟

  • شما روی یک تخت به حالت خوابیده به پشت (طاق باز) می خوابید قبل از خوابیدن روی تخت حتما اگر احساس پری مثانه یا روده می کنید یه دستشویی بروید، چرا که شما حداقل تا ۲ ساعت بعد از نمونه برداری باید به پهلوی راست روی تخت بخوابید و بهتر است در این مدت از تخت پایین نیایید. بعد از آماده شدن نهایی یک پرستار به دست شما آنژیوکت وارد میکند و سرمی را به آن وصل می کند. از این راه پزشک داروی مسکن و ضد درد ورود سوزن نمونه برداری به بدن و کبد کمتر احساس می شود. شما با این دارو به هیچ وجه بیهوش نمی شوید و در تمام مراحل نمونه برداری کبد می توانید با پزشک همکاری کنید تا اینجا هیچ گونه اقدام دردناکی برای شما انجام نشده است.در زمان نمونه برداری از کبد در حالی که به پشت روی تخت (طاق باز) و نزدیک لبه راست تخت خوابیده اید، از شما خواسته می شود تا دست راست خود را زیر سر خود بگذارید. لباس ناحیه قفسه سینه سمت راست کنار زده می شود و پزشک محل دقیق انجام نمونه برداری از کبد را با انگشتان دست خود مشخص می زکندو علامت می گذارد. سپس با ماده ضد عفونی بتادین محل نمونه برداری ضد عفونی می شود. در این زمان شما با داروی مسکن کمی خواب آلوده شده اید و با یک سوزن نازک، ماده بیحس کننده موضعی لیدوکائین تزریق می شود. ممکن است در این موقع سوزش ورود این سوزن را احساس کنید. بعد از آن با اثر این داروی بیحس کننده موضعی و تزریق بیشتر داروی مسکن احساس بیشتری از درد نخواهید داشت. پزشک محل ورود سوزن نمونه برداری را با یک تیغ خیلی ظریف باز کرده و سپس سوزن نمونه برداری از پوست و فاصله بین دنده ای به سمت کبد شما عبور داده می شود. با توجه به اندازه بزرگ کبد سوزن آهسته آهسته به سطح کبد نزدیک می شود از شما خواسته می شود تا باتنفس آهسته ولی بلند، پزشک خود را از رسیدن سوزن نمونه برداری به سمت کبد راهنمایی کنید. سپس از شما خواسته می شود تا برای چند لحظه کوتاه تنفس نکنید. در این لحظه از راه دهان یا بینی برای چند لحظه نفس نکشید در همین زمان، پزشک با کمک سوزن نمونه برداری می کند ممکن است عبور دادن سوزن و نمونه برداری برای دوبار تکرار شود تا نمونه کافی بدست آید. سپس محل نمونه برداری بدقت پانسمان می شود. تا روی پهلوی راست خود روی کیسه ای از شن بخوابید تا محل ورود سوزن به کبد پانسمان و محافظت شود در این کار احتیاجی به بخیه نیست.

• بعد از نمونه برداری از کبد چه می شود؟

نمونه کبد بدست آمده در ظرف مخصوص قرار داده شده و برای ارسال به آزمایشگاه آسیب شناسی آماده می شود. شما باید چهار ساعت تحت نظر باشید. در این چهار ساعت نباید غذا بخورید و مقداری سرم وارد رگ شما می شود. فشار خون و نبض شما مرتب توسط پرستار اندازه گیری می شود برای حداقل ۲ ساعت باید به پهلوی راست خوابیده باشید. در صورت وجود درد، مسکن اضافی تجویز خواهد ش. تمام این مراحل توسط پزشک و پرستار با تجربه انجام می شود مطمئن و بدون خطر است.

 

عارضه شایعتر نمونه برداری از کبد احساس درد در محل ورود سوزن و سمت راست شکم و یا شانه راست است. این احساس درد معمولا مبهم و خفیف است این احساس درد معمولا با نفس کشیدن قدری بیشتر می شود و ظرف چند ساعت یا یک روز بعد معمولا از بین می رود. گاهی اوقات این درد ممکن است بیشتر طول بکشد و بعد از مرخص شدن تا مدت ها درد خفیفی را در محل نمونه برداری داشته باشید. برای کاهش درد می توانید از مسکن خوراکی که پزشک برایتان تجویز کرده استفاده کنید. در صورت درد شدیدتر که به این داروها جواب ندهد بهتر است با پزشک یا بیمارستانی که در آن نمونه برداری شده اید تماس بگیرید. خونریزی از محل نمونه برداری معمولا خیلی کم می باشد. مقادیر بسیار کم خونریزی داخل کبد یا شکم ممکن است رخ دهد و معمولا مشکلی به جز درد خفیف ایجاد نمیکند. از هر هزار بیمار تحت نمونه برداری کبد ۳ بیمار ممکن است دچار خونریزی بیشتر شوند. خونریزی معمولا در ساعات اولیه رخ می دهد. بری همین شما حداقل باید ۴ ساعت تحت نظر باشید علامت ادامه خونریزی افت فشارخون و افزایش ضربان قلب می باشد. که در این صورت شما باید برای مدت بیشتری  در بیمارستان تحت نظر باقی بمانید. عوارض دیگر نمونه برداری مثل نشت صفرا به داخل شکم و سوراخ شدن کیسه صفرا یا روده و عفونت بسیار نادر می باشد و با درد و ناراحتی بعد از نمونه برداری دارید به پرستار یا پزشک خود اطلاع دهید.

 

اثر خواب آلودگی داروهای مسکن ممکن است برای چند ساعت در شما باشد. توصیه می شود در روز بیوپسی کبد رانندگی نکنید. در صورتی که احساس خواب آلودگی شدید دارید از حرکت به تنهایی و بدون همراه نیز اجتناب کنید و تا رسیدند به منمزل در کنار همراه خود حرکت کنید و از فعالیت سنگین مثل بلند کردند اجسام سنگین پرهیز کنید شب بعد از نمونه برداری شام سبکی مثل سوپ بخورید. به مصرف داروی خاص یا آنتی بیوتیک احتیاج نیست. در صورت احساس درد می توانید قرص مسکنی را که پزشک برای شما تجویز کرده است را مصرف کنید. روز بعد از نمونه برداری با استحمام می توانید از پانسمان کوچکی که روی محل نمونه برداری است را بردارید و دور بریزید. روز بعد از نمونه برداری می توانید غذای عادی مصرف کنید و فعالیت طبیعی و عادیداشته باشید. در صورت بروز درد و ناراحتی شدید شکم و سرگیجه و ضعف شدید یا تب به پزشک و پرستار خود اطلاع دهید.